‘n Skielike dood

‘n Skielike, onverwagse dood skud ‘n mens se wêreld gruwelooslik. Dis ‘n verlies wat nie sin maak nie. ‘n Mens besef opnuut die lewe is nie altyd regverdig nie. Soms gebeur slegte dinge met goeie mense. Familie, vriende en kollegas is nou skielik geforseer om die verlies van ‘n geliefde sonder waarskuwing in die gesig te staar.

Die tannie wat soggens saam met my werk toe ry het my vertel van haar vorige baas se vrou wat skielik oorlede is. Ek het nie veel notisie geneem nie want ek ken per slot van rekening nie die mense op die myn nie…. Of so het ek gedink.

Vanoggend stuur die myn ‘n kennisgewing uit van die vrou se roudiens wat later in die week gehou gaan word. Ek maak die epos oop en staar met skok na die foto.
Ek ken dan die vrou. Die vrou waarvan die tannie gepraat het. Samantha. Ek was op hulle troue gewees. Eintlik ken ek haar man baie beter. Nolen. Ek het jare gelede, toe my kinders nog klein was, saam met hom in die orkes gespeel toe ons in die Assembly of God gemeente in Lime Acres was. Ons het op baie plekke opgetree en vir kerkfunksies en samekomste gespeel. Hy is ‘n uitstekende musikant; een van die talentvolste mense wat ek ken en die voorreg gehad het om mee te kon saam optree.

I am so sorry Nolen, for your loss. The right words seem to elude me at this moment, but I know that Samantha lived an inspired, spiritual and happy life. Be encouraged by that. Be encouraged by her legacy. Live each day knowing that she was very proud of you and that she loved you very much. Although it’s difficult today to see beyond the sorrow, may looking back in memory help comfort you tomorrow.

“For I am convinced that neither death nor life, neither angels nor demons, neither the present nor the future, nor any powers, neither height nor depth, nor anything else in all creation, will be able to separate us from the love of God that is in Christ Jesus our Lord.” Romans 8:38-39

xxx

 

Vir al die vervreemde mammas op moedersdag

Hoe moet moedersdag vir jou voel as jy ‘n ma is, maar jou kinders wil niks met jou te doen hê nie? Vir hulle is jy so goed soos dood; jou naam en bestaan uitgewis uit hul gedagtes. As lid van hierdie stam leef ek die revolusionêre realiteit.

Anna Jarvis was die stigter van moedersdag in 1914, ter ere aan alle moeders. Sy was self ‘n kinderlose tannie van baie niggies en nefies; en sy het moedersdag tot stand gebring om alle moeders te eer. Dit sluit in al die tannies en groottannies en oumas en peetma’s en vroue in die algemeen wat hul liefde en aandag vir kinders uitgiet wat nie hul eie is nie.

Om ‘n ma te wees en om moederlik te wees, is nie altyd dieselfde nie. Baba’s word gebore uit die baarmoeder. Moederlikheid word gebore uit die siel. Daar is baie maniere om ‘n ma te wees. Ek weet van ma’s wat kinders het, maar wat nie verdien om kinders te hê nie; wat ‘n klad op naam van moederskap is. Dan kry jy vroue wat met ‘n instinktiewe moederlikheid gebore is en ‘n hunkering en strewe na ‘n kindjie van haar eie het, maar nie kinders kan hê nie.

Almal kan ma’s wees, maar nie almal is moederlik nie.

Moedersdag sonder ons kinders bly maar ‘n swaar dag. Met al die moedersdag promosies en advertensies voel ‘n mens “uit” en “minder as”. Want moedersdag is ‘n harde realiteit dat ons wel eens op ‘n tyd die voorreg gehad het om moeders te kon wees. Vir my het moedersdag ‘n dag geword wat my leeg laat voel, onvolledig, hartseer, alleen, agtergelaat, onbelangrik, verwerp….

….Maar dis uit hierdie ervaring en uitkykpunt dat ek vir myself reminders begin neerskryf het, om my te herinner wie ek is en wie ek kan wees op hierdie dag en die dae wat voorlê soos die Here bepaal.

1) Die Merriam-Webster Dictionary definieer moederskap as: “om geboorte te gee”, “om te versorg en te beskerm”. Sinonieme hiervan is om te baar, genereer, aflewer, produseer…. Die idee hieragter is dat moederskap nie beperk is tot tyd en plek nie. Die Here het my goed genoeg geag om geboorte te skenk aan twee pragtige dogters. Hy het my ‘n moeder gemaak. Hy het my hulle moeder gemaak. Dis ‘n realiteit wat niemand ooit van my – of van hulle – sal kan wegvat nie. Al is ons wêrelde van mekaar geskei, ek is en bly hulle ma. Dis nie net ‘n geestelike feit nie, dis ook ‘n biologiese, wetenskaplike, en mediese feit.

2) Nie net is moederskap nie beperk tot tyd en plek nie, moederskap is nie beperk net tot kinders nie. Na die vervreemding het ek so apaties geword teenoor die samelewing, ek wou vir geen dier of mens of ding naby my omgee of sorg nie. Die skeiding / verwydering was te seer, tog het die hunkering om vir iets of iemand te sorg en om te gee, diep gesetel gebly.

Ek het by myself begin. Na myself begin kyk. Dr Phil het ‘n standpunt wat sê: “Take care of yourself before you take care of others.” Dis so waar. In die som van wat gebeur het, is ek immers die een wat agtergebly het. So ek het net myself oor. Sorg vir myself. Gee om vir myself. Geestelik, emosioneel, fisies.

Die wêreld het iemand soos ek nodig. Die werk het my nodig. My familie en vriende het my nodig. Ek verdien om goed te voel en goed te leef. Die Here het my ‘n moederlike kanaal gemaak waardeur Sy liefde en lig kan vloei. Ek kan nog steeds ‘n kanaal wees. Wanneer ‘n mens verlore en bemoeid voel, is die beste manier om na jou siel om te sien, om in “tune” te kom met die moederlikheid binne-in jouself – en moederlik te wees met jouself. Dis die moederlike wysheid en instink in ons wat ons kan vertrou, want dis die moeder in ons wat ons nooit sal verlaat of verwerp nie en wat altyd by ons bly.

3) Ons kry elke dag met mense te doen. Ek, wat ‘n privaat en teruggetrokke en afgesonderde mens is, het net een dag besef dat (of ek dit nou wil weet of nie), ek gee elke dag ‘n bietjie van myself vir die mense met wie ek te doen kry. Na die vervreemding het ek so baie teruggehou – liefde, deelname, betrokkenheid, toewyding…. omdat ek vasgeklou het aan verwyte en vrese. Ek was altyd ‘n gee-mens, maar die afgelope paar jaar sukkel ek daarmee omdat ek begin uitgeput en ontneem / beroof gevoel het. Emosioneel laat ek nie mense naby my toe nie, en ek raak ook nie emosioneel betrokke by ander mense nie.

Onder swaar boeie vasgevang en beperk sodat ek nie volle toegang het tot my vermoëns om te gee of te ontvang nie…. Nogtans kan ek van die bietjie gee wat ek het. Want God dra ons deur met ons min en al. En vir elke bietjie wat ek elke dag kan gee, kom dit veelvoudig terug. Net dit is genoeg om die gebreekte kruik stadig weer vol te begin maak.

4) Ek is bevoorreg en dankbaar dat ek nog my eie ma het om te eer op moedersdag. Sy wat deur dik en dun, deur goed en sleg, deur alles en nog wat by my gestaan het en nooit minder lief vir my was nie.

So, al is moedersdag vir my baie pynlik en nie ‘n baie positiewe dag nie, kan ek kies om hierdie dag op gelukkiger maniere te ervaar. Dit hoef nie net in die een vorm gevier te word waaraan ek altyd gewoond was nie, maar vanuit die donker leemtes kan ek dit transformeer na ‘n hoogtepunt wat die oorvloed van liefde en seën wat wel teenwoordig is in my lewe, te vier.

Laat jou moed, jou hoop, jou uitmuntendheid, jou medelye, jou geesdrif, jou intellek en jou mensliewendheid skyn en jy sal die wêreld verlig!

En vir al die wonderlike mamma’s daarbuite wat selfloos so baie van hulleself gee en opoffer, wil ek graag sê:

b479cda04089e2c3473a8aeb64a49f41

Die storie van my tande

Dit het begin met sensitiewe en bloeiende tandvleis. Gingivitis.

Toe begin die tande losraak en uitmekaar skuif. Daar was ‘n gaping tussen my voortande wat net groter en groter geword het, terwyl my selfbeeld al meer en meer gekrimp het. Ek het al minder en minder gepraat en gelag. Mense vermy. Want ek was te skaam om my mond oop te maak. Dit was vir my ‘n geweldige vernedering dat wanneer ek my mond oopgemaak het, mense altyd heel eerste na my mond gekyk het waar die gaping was. Dis nie ‘n lekker gevoel nie, want ek was altyd bewus daarvan. Ek het geen selfvertroue gehad nie.

Toe val daar ‘n tand uit. En nog een. Een vir een het my tande begin losraak. Die tandarts het probeer red wat daar te redde was, maar tevergeefs. Verlede jaar het sy gediagnoseer dat ek ‘n toestand van Advanced Periodontitis het en aanbeveel dat al my tande verwyder word. En dis nie dat ek nie my tande versorg het nie, inteendeel. Ek is te gesteld op my voorkoms en het my tande goed versorg. Maar daar was geen verweer teen die genetiese siekte nie.

En so het dit gebeur dat ek verlede jaar Oktober, op ouderdom 41, ‘n totale tandekstraksie van die bo en onderkaak moes ondergaan het. Hulle noem dit ‘n “immediate fit” – die ekstraksie van al jou tande, en die onmiddellike passing van ‘n volledige stel prostetiese tande (algemeen meer bekend as “vals tande”). En nie onder narkose nie hoor, sommer net so in die stoel. By my volle bewussyn. Vir iemand so pieperig soos ek wat ‘n absolute fobie het vir dokters en naalde, was die hele idee en die hele proses vir my geweldig traumaties. Ek het nie geweet hoe om vrede te maak met die feit dat ek vir die res van my lewe sonder my eie tande oor die weg sou moes kom nie. Dit was seer, en ek het aanvanklik soos ‘n hamster gevoel met ‘n mondvol albasters. Maar my grootste vrees was dat ek met ‘n gebrek sou leef. Ek was bang nie net my mond nie, maar my hele gesig gaan “vals” lyk…. Die vrees van enige prostetiese pasiënt.

Dis nou 6 maande later. Ek het nog nie ‘n oomblik teruggekyk nie, want my nuwe tande was van dag een af perfek. Ek was gister vir my eerste “re-lining” en opvul (kunstande moet binne ses tot agt maande na die passing opgevul word, want in daardie tydperk krimp jou kakebeen relatief baie as gevolg van ‘n gebrek aan ondersteuning van natuurlike tande). As ek net dink aan die geweldige beperkinge waarmee ek voorheen moes saamgeleef het as gevolg van die toestand van my natuurlike tande….

Alles het verander. In die begin was die veranderinge en aanpassings  drasties want natuurlik kan ek kan nie meer eet soos ek voorheen geëet het nie. Ek kan byvoorbeeld nie meer ‘n appel of ‘n ribbetjie of ‘n stuk steak hap en afbyt soos voorheen nie. Ek moet alles in kleiner stukkies sny en versigtig kou. Ek wil amper sê ek moes ‘n meer verfynde manier van eet aanleer 😁

Een van die diakens wat kort na my “operasie” huisbesoek gedoen het, het ‘n snedige opmerking gemaak en gesê: “Dis sleg. Jy is nou ‘n volwaardige kaapse hotnot.” Hy kan bitter bly wees my mond was op daardie stadium nog geswel en seer, anders het ek hom ‘n bloedbek van sy eie gegee!

Nietemin. Alles het ten goede meegewerk. Ek kan lag en gesels sonder om vir ‘n oomblik selfbewus te voel. Sonder om te wonder of my tande vals lyk, want al lê hulle presies gelyk soos wit klaviernote langs mekaar, lyk hulle nie vals nie. Dit lyk soos regte tande. Ek voel ‘n honderd maal beter oor myself, en ek voel meer vroulik. My selfvertroue is volkome herstel. Ek kan nie onthou wanneer laas ek so goed gevoel het soos nou nie.

Net onlangs het ‘n kollega by die werk vir my gesê: “You must smile more because you have an amazing smile!” Dankie, ek dink ook so. My mond lyk beter. My lippe lyk voller. Ek voel jonk van gees.

So, vir diegene daarbuite soos ek wil ek net bemoedig: Moenie dat die stigmas van vals tande jou onderkry nie. Dis beter om vrede te maak daarmee – ongeag wat ander mense sê – as om met die sielkundige impak te worstel van jou mond se siektetoestand. Ja, dit is ‘n baie emosionele proses. Selfs traumaties. Ek weet, want om jou eie tande te verloor is om deel van jouself te verloor. Maar die hele proses is uit en uit die moeite werd…. En die mense vir wie jy regtig saakmaak, sal deur dik en dun by jou staan en jou ondersteun, en jou aanvaar nes jy is. Bogger die res. Voor jy jou oë uitvee is jy on top of the world!

Glimlag.Met.Trots.

P.S. Dankie Riaan, dat jy so mooi na my gekyk het, en dat jy nie gril vir my tande wat snags in die glasie op die wasbak staan nie! Lovies, Gummy-bear xxx

Rus In Vrede, Xenia

Wanneer ‘n geliefde afsterf, word ons verlies tegemoet gekom met simpatie, troos, en woorde van meegevoel. Ons word toegelaat om te rou. Ons word toegelaat om te huil. Ons word toegelaat om deur ons emosies te werk.

Maar praat met troeteldier eienare wat ‘n troeteldier verloor het, en jy hoor ‘n heel ander storie. Baie sal vir jou sê dat die meeste mense nie die intensiteit van hulle hartseer verstaan nie. Party ervaar selfs die nare onsensitiwiteit van ‘n opmerking soos: “Hoekom kry jy nie net vir jou ‘n ander troeteldier nie?”

Om oor die verlies van ‘n troeteldier te rou is nie net pynlik as gevolg van die verlies self nie, dit strek dieper. Ons rou eintlik oor ‘n paar verliese op een slag. Ons troeteldiere voorsien vir emosionele reaksies wat ongeremd is deur besorgdheid oor hoe hulle gesigsuitdrukkings vir ander lyk. Ons menslike verhoudings is nie eers so eenvoudig nie want dit is deurtrek met vrese en angs en kommer wat dikteer hoe ons optree en wat ons met mekaar deel. Ons troeteldiere veroordeel nie ons onsekerhede en ons swakhede en ons foute nie. Hulle aanvaar ons soos ons is – onvoorwaardelik.

abcd0008-2Vandag moes ons met swaar gemoedere afskeid neem van Xenia…. die Bokser wat my ma sewe jaar gelede vir Manée gegee het…. die weeshond wat by my agtergebly het toe Manée en Anike die huis verlaat het…. daarna op die plaas by my ma gaan bly het toe ek my woonstel in Kimberley moes opgee om in Postmasburg te kom werk, en nie ‘n plek kon kry om haar by my te hou nie…. die troeteldier wat die lig in ons lewens was van dag een af…. die laaste wat ek en my ma van die kinders oorgehad het.

‘n Paar weke gelede is Xenia gediagnoseer met kanker. Vermoedelik limfklierkanker. Nie dat sy enigsins sieklik gelyk het nie, sy was deurentyd haar lawwe, simpel, pure Bokser self. Maar die kanker het sy tol geëis, die medikasie moes inforseer geword het, en Xenia het vir die laaste week niks geëet nie. Sy het sommer skielik vinnig agteruit gegaan, al het sy dit hoe goed probeer wegsteek. Dit was tyd. Ons moes haar laat gaan.

Dit is menslik om absoluut platgeslaan te voel wanneer ‘n troeteldier doodgaan, veral as mens ‘n spesiale band met die dier gehad het soos ons met Xenia gehad het. Party mense verstaan dit nie, maar ons is diep bedroef oor die verlies wat ons ervaar. Ons het  aanvanklik probeer om die nuus van Xenia se terminale siekte aan die kinders te laat oordra (aangesien ons hulle nie self mag kontak nie), maar tevergeefs. Daar was vir ons gesê dat dit nuttelose inligting is wat nie meer in die kinders se belange is nie. Asof dit nie genoeg is om ‘n geliefde troeteldier te verloor nie, wek die negatiewe en vyandige reaksie net verdere opgekropte gevoelens op. Maar dit daar gelaat, dit gaan nie nou oor hulle nie. Dit gaan oor Xenia, en die feit dat sy inderdaad almal met wie sy in aanraking gekom het, se beste honde-vriend was.

abcd0011bb

Die kinders was tog so lief vir haar. As hulle maats naweke kom kuier het, het hulle met haar gaan stap en sy het saans by hulle in die kamer geslaap. Altyd teenwoordig. Nuuskierig. Mis niks. Veral nie die McDonalds burger en chips op Vrydae nie (Vrydae was McDonalds-dae)…. Ek dink sy het die kinders baie gemis nadat hulle weg is, want sy het elke dag deur hulle kamers geloop en hulle gaan soek. Dalk gewonder hoekom hulle skielik nie meer daar is nie….abcd0004

image0184

Nog een van Xenia se gunstelinge was om by ons te kom staan as ons ons hare droogblaas. Sy’t altyd so styf teen ons bene kom sit en ons met haar groot bruin oë aangekyk…. want sy wou ook ge”blow-wave” word. Dan blaas ons haar “hare” – oor die rug, onder die pens…. – dit het ‘n uur langer as gewoonlik gevat om ons eie hare reg te kry!

En die stofsuier, besem en mop kon sy glad nie verdra het nie. Wanneer ons huis skoonmaak, staan sy reg voor die apparaat waarmee ons besig is en knor en grom daarvoor. Sy het dit letterlik aangeval, so dat ons nie ‘n tree verder kon vorder nie. Dus het die huis skoonmaak in ‘n Xenia-speelsessie ontaard.

abcd0012Daar is so baie dinge wat haar spesiaal en anders gemaak het. Selfs nadat sy ‘n paar weke gelede met kanker gediagnoseer was, en op sterk medikasie was, sou mens nooit kon sê dat sy enigsins sieklik gelyk het nie. Steeds vol lewe en springerig en opgewonde. As sy nie besig was om nonsens aan te jaag, of saam met die jack russells buite rond te snuffel en te “jag” nie, het sy by jou op die bank kom lê. Wel, nie by jou nie, halflyf bo-oor jou, want dit was vir haar belangrik: fisiese kontak. ‘n Regte aandagvraat, maar nooit oordonderend of lastig nie. Sy was die hond met die mooiste en liefdevolste geaardheid, en dis asof sy haar besonderse Xenia-sprankel tot op die einde dapper en moedig laat skyn het.

abcd0006Xenia was ‘n ongelooflike liefdevolle, lojale, en oplettende hond wat die leemte in my lewe beter gemaak het nadat die kinders weg is. ‘n Kameraad en oppasser wat soos ‘n hans-bok gespring het as ons haar roep of met haar speel…. Of by ons kom lê het as ons siek of hartseer was. Vir my ma het sy tog te graag ge”help” tuinmaak, of gehoorsaam in die kombuis gelê terwyl sy met die kos besig was. Sy kon die kraaie nie verdra wat uittartend gekraai het nie. Die hoenderhaan, die vark en die varkhond buite het op haar senuwees gewerk. Sy moes af en toe ‘n kans vat en die kwakkers rondjaag, en die duiwe en vlermuise wat deur die kaggel geval het, was vir haar ‘n mondvol plesier.

abcd0005Ons lewens was soveel beter en voller te danke aan haar. Sy het hierdie geesdriftigheid en lewenslus in haar gehad wat ek vir geen mens kan beskryf nie, haar teenwoordigheid in ons lewens was ongelooflik verrykend. Nie net het sy hierdie besonderse reeks van emosionele uitdrukkings gehad nie, maar sy het ons ook toegelaat om onsself te wees…. Om uiting te gee aan ons menslike emosies wat ons nie sommer maklik voor ander mense sal wys nie. Sy het deur al die jare ons swakhede beleef, ons oorwinnings, ons hartseer, ons pyn, ons teleurstellings…. In tye van groot omwentelinge was sy daar vir ons – vir sekuriteit, stabiliteit, en vertroosting.

Ek dink veral aan my ma. Vir haar is haar honde alles. Niks gaan nou meer dieselfde wees nie…. Die voedingstye, hulle daaglikse stappies buite, al die aspekte wat deel gevorm het van hulle daaglikse praktiese roetines. Maar nie net die fisiese aktiwiteite nie, ook die wyse waarop sy daagliks met Xenia gepraat het, haar geroep het. Dit is ook ingesluit by die totsiens. Vir my ma was Xenia een van haar sosiale kamerade op die plaas, want sy is ver van alles en almal af, dus het sy nie veel van ‘n sosiale lewe nie. My ma steun baie op haar troeteldiere vir ondersteuning en liefde, soos ek op Xenia gesteun het toe ek alleen agtergebly het. Sy was al wat ek oorgehad het, en sy het my altyd beter laat voel…. want dis asof sy verstaan het.

Die kanker het oor die afgelope paar weke vinnig versprei. Daar was niks meer wat my ma-hulle vir haar kon doen nie. Haar liggaam was gedaan. Dit was die regte besluit om haar te laat uitsit. My stiefpa het die moeilike taak onderneem om haar te vat. Na ‘n deeglike ondersoek het die veearts bevestig dat die kliere in die buik opgeswel het, dat die kanker te vinnig versprei. Daar was nie meer hoop vir haar nie, dus was dit maar die beste dat hy haar in ‘n ewige slaap sit. Sy is vandag op die plaas begrawe.

Daar is nie woorde om Xenia se verlies te beskryf nie…. die wete dat ek nooit weer vir Xenia gaan sien en met haar gaan speel wanneer ek plaastoe gaan nie…. dat sy nooit die see gaan sien nie…. dat ek nie vandag daar kon wees om haar te groet en afskeid te neem toe my stiefpa haar in die bakkie gelaai het om veearts toe te vat nie…. Ek vorm selde in my lewe ‘n noue band met iemand, maar ek het geleer dat die band wat jy met iemand vorm, nie gaan oor wie jy die langste ken nie. Dit gaan oor wie in jou lewe in gekom het en altyd by jou gestaan het. Dit is die band wat ek met Xenia gehad het. Sy was daar vir my deur dik en dun, deur vreugdes en deur sorge, deur lag en pyn. Sy was so ‘n wonderlike kameraad – lojaal en getrou. My hart sal altyd haar voetspore deur my lewe dra. Dit was ‘n voorreg om haar lief te hê, en om deur haar geliefd te wees. Ek glo daar is vir haar ‘n spesiale plekkie in die hemel – ‘n plekkie waar daar heuwels en groen gras is waar sy sorgeloos en vry kan aanhou met hardloop en bokspring en speel soos altyd.

sp_a0571Ek sal jou altyd mis, my ou honne. Jy was my hart se punt. In ouma se woorde: Altyd ons sweetheart woef.

Al my liefde xxx