die Slaggat van persoonlikheidstoetse

enneagramIn ‘n tyd waar Christene baie min kennis dra van ander gelowe (die okkulte ingesluit), word voor ons die keuse gestel om getransformeer te word saam met die res van die wêreld wat nie oor die Christelike geloof beskik nie. Dis een van die grootste slaggate van ons tyd, een van die mees subtiele leuens waarmee die Satan nog vorendag gekom het in my opinie.

Deur die in-diepte navorsing wat ek gedoen het oor die Enneagram en ander persoonlikheidstoetse, word ek gekatagoriseer as ‘n tipe 7 genotsoeker vir wie ervaring die beste lewensgids en leermeester is. Ek stry nie, die beskrywings van my persoonlikheidstipe is in die kol. Dan ook grens ek sterk aan tipes 6 (die lojalis) en 8 (die baas) persoonlikhede. So, by die onversadigbare, plesiersoekerige mens wat ek is, is ook ingeweef my skeptiese/ondersoekende/agterdogtige kant, en my onsensitiewe/aggressiewe/swart-of-wit kant. Voeg dit alles saam en plaas dit onder die sambreel van my Christelike geloof, en jy kry nie net ‘n avontuurlustige optimis nie, maar ook ‘n vurige apologeet: iemand wat baie sterk voel oor fundamentele Christelike beginsels en dit ten alle koste sal verdedig.

Ek was aanvanklik baie opgewonde dat ek ook nou uiteindelik myself in ‘n persoonlikheidstipe kon klassifiseer (‘n mens raak opgewonde oor sulke goed as jy in die middel van ‘n identiteitskrisis is). Ek wou sommer alles verder weet en hoe ek met ander persoonlikheidstipes integreer; en tipies my geaardheid, het ek myself op hierdie opwindende ontdekkingsreis gesit want hier het ek iets groot beet. Dalk die deurbraak van ‘n leeftyd, net wat ek op hierdie stadium van my lewe nodig het. Reg?

Verkeerd.

Ek het begin delf, maar nie baie ver gekom nie. Daar was ‘n sagte tik aan my skouer, ‘n sagte stem in my oor wat fluister: “Hier is die regte pad. Draai om en loop hierlangs” (Jes. 30:21, NLV). Ek was reg. Ek het iets groot beetgehad. Presies wat ek nodig gehad het: die bottom line-vraag: Is Jesus vir my voldoende, of is Hy nie?

Die Enneagram

Die Enneagram is ‘n nege-punt sisteem van geestelike sielkunde wat ontwerp is om iemand se sielkunde oriëntasie van sterk punte, swak punte, beperkinge, talente, ens. te ontdek. Dit wys vir jou hoekom jy optree en dink soos jy soms doen. Dit identifiseer daardie versteekte motiverings agter jou optrede en denke. Kortliks: die Enneagram help jou om jou “self” te ontdek, ander mense beter te verstaan, en op hierdie vlakke jouself te fine-tune.

Wonderlike hulpmiddel, baie akkuraat. Maar daar is ‘n probleem.

Ek het ontdek dat stelsels soos die Enneagramm ‘n opeenhoping is van ‘n verskeidenheid van geestelike bronne en gelowe – Christenskap, Buddhisme, en Judaisme onder andere. Almal gebruik dit: terapeute, sielkundiges, bestuurders, onderwysers, ens. Dis ‘n oeroue hulpmiddel wat interpersoonlike begrip, selfbewuswording en persoonlike groei bevorder; en nou hou die Enneagram ‘n besondere plek op persoonlike sowel as geestelike vlak ook in.

New Age eks-Katolieke priester, Matthew Fox (wie se boeke toevallig in Christelike boekwinkels ook verskyn), beskryf die Enneagram stelsel as ‘n belangrike middel waardeur die Kosmiese Christus “in elke individu gebore gaan word” (Matthew Fox, The Coming of the Cosmic Christ, p. 122). Hy het boeke geskryf soos The Coming of the Cosmic Christ, The Healing of Mother Earth, en The Birth of a Global Renaissance. Matthew Fox is dus ‘n New Age mistieke wat nie aan die Christelike geloof voldoen nie.

New Age is besig om die Kerk van Christus baie sterk, maar baie subtiel binne te dring. ‘n Geruime tyd terug het die Kerk ‘n ander persoonlikheidstelsel gehad – die vier temperamente. Dit definieer die vier persoonlikheidstipes: Sanguisties, Choleries, Melancholies, en Flegmaties. Navorsing dui daarop dat hierdie vier temperamente op astrologie gebasseer is, nie op die Bybel of selfs eers op wetenskap nie. Stelsels soos hierdie filtreer die Kerk in “ge-christende” vorme; en die ironie is, die kenners wat hierdie stelsels nagevors het, het tot die slotsom gekom dat daar geen inherente waarde in persoonlikheidstoetse is nie (Bobgan’s book of Four Temperaments, Astrology and Personality Testing, pp. 131-172).

Persoonlikheidstoetse is dus soos enige ander ding in die lewe: dit werk, maar net tot op ‘n sekere punt. Ek het in die slagyster getrap en dis angswekkend om te dink dat ek op die punt was om my geloof in die Here Jesus te verruil vir sielkundige, pragmatiese metodes. Metodes wat in dele van die wêreld gebruik word vir fortuinvertelling deur middel van numerologie. Idees wat beoordeel word as goed of sleg deur assosiasie met humanistiese stelsels en oortuigings wat blykbaar werk vir alle mense…. Maar Skriftelik beoordeel werk dit eintlik nie, want dit is gewortel en gegrond op okkultiese konsepte en tegnieke, en dit kan nie aangepas word vir Christelike doeleindes soos persoonlike groei nie. Dit is onaanpasbaar met Christelike beginsels. Hoe kan iets wat gewortel is in die okkultiese gebruike, gebruik word in die proses van geestelike groei en ontwikkeling? Paulus sê in 1 Korinthiërs 2:4-6 ons geloof moenie “berus op menslike geleerheid nie, maar op die krag van God.” Die Skrif leer ons om aan onsself te sterf, nie om uit te vind watse persoonlikheidstipe ons is en dan om dit self te probeer verander nie. “Daarom – iemand wat een is met Christus, is ‘n nuwe skepping. Die ou dinge is verby, kyk, die nuwe is hier!” (2 Kor. 5:17).

Op die Enneagram webwerf sê hulle mense kan nie verander van een basiese persoonlikheidstipe na ‘n volgende nie. Die Bybel leer ons dan dat ons tot alles in staat is deur Jesus Christus wat ons die krag gee as ons onsself vir Hom gee (Fil. 4:13). Woede kan geblus word. Haat kan verwyder word. In Christus is ons nuwe skepsels en word ons daagliks vernuwe na Sy beeld as ons toelaat dat die Heilige Gees sy transformerende werk in ons doen. Is dit nie juis in ons swakhede waar God ons gebruik nie, en nie noodwendig in ons sterk punte nie? So in watter persoonlikheidstipe ons ookal gedruk word, dis verkeerd, want die Bybel sê ons is nuwe skepsels in Christus. Ons word verander deur die werking van die Heilige Gees wat alleen die toestand van die menslike hart ken, nie deur selfevaluasie en menslike krag nie.

Ons moet onthou dat nie enige iets sommer net by Christenskap aangepas kan word nie. Die bron van alle waarheid vir geloofskwessies in die praktyk is die onfeilbare Woord van God waar “al die geheime skatte van wysheid en kennis” gevind kan word (Kol. 2:2-4). Moet dus nie “die praktyke van die nasies navolg nie” (Jer. 10:2).

“Wees op julle hoede en laat niemand julle op sleeptou neem met ‘n leë, misleidende filosofie wat wel rekening hou met menslike tradisie en met kosmiese magte, maar nie met Christus nie” (Kol. 2:8-10).

Jesus Christus is wat ons nodig het. Hy is die antwoord op elke probleem, selfs die swart kolle in ons persoonlikhede is nie vir Hom ‘n uitdaging nie. Hy is die antwoord op probleme in die samelewing en in persoonlike verhoudinge. Geen metode – maak nie saak hoe behulpsaam dit mag blyk nie – kan die wysheid van God vervang nie.

Persoonlikheidstoetse mag dalk ‘n doel in die samelewing dien, maar dit is nie die Weg, die Waarheid, en die Lewe nie. Jesus Christus is. Christene (myself ingesluit) moet meer tyd saam met Hom spandeer in Sy Woord, dan sal hulle nie allerhande psigiese tegnieke nodig hê om hul persoonlikhede te analiseer vir selfverbetering nie.

Laat die wêreld sy gang gaan deur mensgemaakte filosofieë na te jaag. Ek kies die beter weg – die weg van die Heilige Gees wat in die Skrif geopenbaar word.

Advertisements

Hou die Lied in die Hart…. ‘n orrelis se bepeinsing

organistToe ek ‘n paar maande gelede deur die twee kerke genader is om vir hulle orrel begeleiding te doen op Sondae was ek redelik skepties en onseker in die begin. Eerstens is daar ‘n mate van rigiditeit waarmee ek nie bekend (of noodwendig gemaklik) is nie. Tweedens, hulle sing Psalms en Gesange. Die een gebruik die Liedboek van die Kerk; die ander die Koraalboek – en ek is meestal bekend met ou Halleluja koortjies en geestelike liedere. Een is Hervormd, die ander Protestant – en ek is Pinkster (of soos ‘n engelse vriend van my sal sê, ‘n “ceiling sweeper”). En wie’t gedink God het nie ‘n sin vir humor nie!

Mense van ander denominasies is geneig om die onbuigsaamheid en gestrengheid van die gereformeerde leer te kritiseer of te bespot. Veral as dit kom by die sing van Psalms en Gesange. Maar wie het nou eintlik besluit dat moderne, kontemporêre voorsang juis beter of meer geestelik is? Ek vra net, want die skrywers van ouds wat die Psalms en Gesange en ou koortjies geskryf het, het oor poëtiese vermoëns beskik wat lewenswaarhede op so ‘n ongelooflike wyse verwoord het, dat dit vandag nog van toepassing is. Wat my betref, is daar nie beter poësie en skrifberymings as juis te vinde in die ouderwetse Psalms, Gesange, en Halleluja liedere nie. Dit is nog net so kragtig en volgens my sal dit nooit afgeleef raak nie.

In diepe nederigheid beskou ek dit as ‘n groot eer om oor musikale talent te beskik wat my in staat stel om nie net ‘n diens aan die Kerk te lewer nie, maar ook om ‘n speelgenoot te wees van die skrywers van hierdie diepdinkende, verreikende lirieke. Oor tyd het dit stelselmatig begin om weer die balans in my lewe te herstel, asook my ingesteldheid teenoor God, Kerk en medemens. Dat die geleentheid juis nou oor my pad gekom het, was ook so beskik. Ek sou op geen ander manier teruggekeer het na die Kerk, en uit Sy genade geleef het nie – as juis deur die bitter beker van my lewe.

Ruwe storme breek in woede
Alles om my heen is nag
Tog hou God my in sy hoede
Hy hou oor my heil die wag
Kon ek soms sy hulp nie sien nie
Ook sy liefde nooit verdien nie
Het sy Gees my steeds gelei
Staan Hy my in alles by

Wat my tref in dood of lewe
Watter teenspoed my ook wag
Jesus sal my nooit begewe
Is ek swak, by Hom is krag
Ook die Satan het sy perke
In die Heer se almagswerke
Hoogte, diepte, vreugd’ of rou
Niks ontruk my aan Gods trou!

Wat meer kan ek sê…. Hou die lied in die hart!